Odra (measles)

Póki szczepienia profilaktyczne przeciw odrze nie były ogólnodostępne i zalecane, zdarzało się, że jej epidemie wybuchały nawet co 2-3 lata. Była to jedna z najczęstszych chorób wieku dziecięcego. Dziś zachorowania należą do rzadkości, lecz nie należy bagatelizować problemu.

Odra to choroba zakaźna, przenoszona drogą kropelkową, poprzez kontakt z kaszlącym lub kichającym chorym. Okres wylęgu wynosi 14 dni, później zaś pojawia się wysypka. Najczęściej jej wystąpienie poprzedzają takie objawy, jak kaszel, katar, ból gardła, mogą również pojawić się zapalenie spojówek. Sama wysypka jest natomiast czerwona, plamisto – grudkowa, która może zlewać się w plamy. Najczęściej zaczyna się za uszami dziecka i zstępuje na całe ciało w kierunku stóp. Kiedy chore dziecko ma obniżoną odporność odra może ciężko przebiegać i mogą pojawić się powikłania. Do najczęstszych należą zapalenia ucha, krtani, mięśnia sercowego i płuc, zaś najcięższym jest odrowe zapalenie mózgu. Najbardziej zagrożeni są dorośli, którzy przechodzą odrę oraz dzieci niedożywione, te z objawami krzywicy oraz w przedziale wiekowym od pół roku do dwóch lat.

Po 4-5 dniach od pojawienia się wysypki, gdy nie ma żadnych powikłań, chory zaczyna powracać do zdrowia. Samo leczenie odry polega jedynie na łagodzeniu jej objawów. Dzieci w tym czasie powinny spożywać lekkostrawne posiłki i pić duże ilości płynów. Najlepsze będą delikatne herbatki oraz woda niegazowana. W żadnym wypadku nie powinno się podawać słodkich napojów i soków. Można również podać leki obniżające gorączkę, oczy zaś przemywać rumiankiem. Miejsca, w których występuje wysypka należy smarować specjalną emulsją, która łagodzi świąd i przyspiesza gojenie. Chory powinien leżeć, a pomieszczenie w którym przebywa, powinno być regularnie wietrzone.

Aby nabyć odporność na odrę, należy albo ją przebyć, albo zastosować szczepienie. Przebycie choroby gwarantuje pełną odporność do końca życia. W przypadku zastosowania szczepienia należy mieć na względzie, iż nie chroni ona stu procentowo przed zachorowaniem, jednak zdecydowanie łagodzi przebieg odry. Obecnie obowiązkowe są szczepienia dzieci w przedziale od 13 do 15 miesiąca oraz około siódmego roku życia. Aby zrozumieć jak poważna może być odra należy spojrzeć poza granice cywilizowanego świata. Co roku w ubogich krajach trzeciego świata choroba ta jest odpowiedzialna za wysoką śmiertelność, nie tylko wśród niedożywionych dzieci.

Ospa wietrzna (chickenpox, varicella)

Ospa wietrzna jest jedną z najbardziej znanych chorób zakaźnych wieku dziecięcego. Wywołuje ją wirus, którym zarażenie powoduje trwałe uodpornienie się organizmu na jego działanie. Oznacza to, że na ospę wietrzną zapadamy tylko raz w życiu. Istnieje jednak możliwość że uśpiony wirus ospy pojawi się w późniejszym czasie pod postacią choroby zwanej półpaścem. Ospa wietrzna występuje bardzo często i charakteryzuje się duża zaraźliwością.

Wirusem ospy zarażamy się od drugiego człowieka poprzez drogę kropelkową. Okres wylęgania choroby trwa około dwóch tygodni. Na około trzy dni przed wystąpieniem wysypki chory zaczyna zarażać innych. Okres zaraźliwości trwa do momentu ustąpienia wysypki. Wniknięcie wirusa do organizmu następuje drogą oddechową lub przez kontakt z wykwitami.

Pierwszym objawem choroby jest wysoka gorączka utrzymująca się na poziomie od 37 do 40 stopni Celsjusza. Wiąże się to z bólami głowy i stanem złego samopoczucia. W następnej kolejności pojawia się wspomniana wcześniej wysypka. Na początku ma ona postać plamki, która zmienia się w grudkę wypełnioną mętnym płynem. Krosty powoli zamieniają się w strup odpadający samoistnie po okresie kilku dni. Wykwity pojawiają się w kilku rzutach i towarzyszy im dokuczliwy świąd. Wysypka pojawia się na twarzy, tułowiu, kończynach i głowie. Zdarza się, że atakuje ona nawet podniebienie.

Ospa wietrzna przebiega przeważnie łagodnie a czasami nawet bez żadnych objawów. Osoby starsze znoszą tę chorobę znacznie ciężej od dzieci. Drapanie swędzących wyprysków może prowadzić do powikłań skórnych w postaci bliznek. Może nastąpić zakażenie zmian skórnych, zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego oraz zapalenie mózgu. Rzadziej powikłania po ospie występują w postaci zapalenia stawów lub wątroby.

Leczenie ospy wietrznej polega na podawaniu leków przeciwgorączkowych i przeciwbólowych z wyjątkiem salicylanów oraz miejscowego stosowania leków przeciwhistaminowych. Osoby z zaburzeniami odporności są leczone lekami przeciwwirusowymi. W przebiegu choroby zaleca się leżenie w łóżku, częstą zmianę ubrania oraz kąpiele z użyciem środków odkażających.

Sposobem na przeciwdziałanie zachorowaniom na ospę wietrzną są szczepienia ochronne. Są one szczególnie ważne dla kobiet, gdyż zachorowanie w okresie ciąży grozi uszkodzeniem płodu. Rzadko stosuje się izolowanie osób narażonych na zakażenie i podawanie surowicy.